XML Print


دانشگاه کاشان
چکیده:   (79 مشاهده)
بقعۀ امامزاده هارون بن موسی بن جعفر(ع) معروف به زیارتگاه پنجه‌شاه، در محلهای به همین نام در خیابان باباافضل کاشان واقع شده است. این بقعه در گذشته بخشی از مرکز محلۀ پنجه‌شاه را تشکیل می‌داده است؛ مرکز محله‌ای که علاوه بر بقعه، عناصری چون آب‌انبار، کاروانسرا، عصارخانه، حمام آقاشاه، گذر یا بازارچه، مسجد و گورستان قدیمی را نیز شامل می‌شده ‌است. مجموعۀ مرکز محله در سال ۱۳۸0 و با شماره ۵۹۳۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌ است. قدیمی‌ترین تاریخی که در بنای بقعه دیده می‌شود، به سال 956ق بازمی‌گردد که بر دو قطعه کاشی محراب‌مانند نقش بسته و نشان از پیشینۀ کهن این محدودۀ شهری دارد. این مرکز شهری به‌دلیل احداث خیابان باباافضل و دگرگونی‌های ناشی از توسعۀ نامتوازن شهری دچار آسیب‌های جدی شده است و از جمله پاره‌ای از عناصر کهن مجموعه تخریب شده‌اند. در حال حاضر، بخش‌های باقی‌مانده نیز در وضعیت نابسامانی قرار دارند. این تغییرات، نقشِ مرکز محله در بستر شهری امروزی را مخدوش و درکِ وضعیت اصیل آن را نیز دشوار کرده است. هدف این مقاله، بازیابی آخرین وضعیت اصیل این مرکز شهری پیش از مداخلات دهه‌های اخیر است و مقاله در پی پاسخ دادن به این پرسش است که پیش از دگرگونی‌های وسیع ناشی از ساخت خیابان، مجموعۀ مرکز محلۀ پنجه‌شاه چه طرح و ترکیبی داشته است. آگاهی از این وضعیت، درک ما را از یک مرکز محلۀ کهن کاشان افزایش داده و امکان مطالعات تکمیلی در جهت حفاظت از ارزش‌های شهری این محدوده و مرمت آن را فراهم خواهد کرد. در این مقاله با روشی توصیفی تاریخی، عناصر و شواهد شهری و همچنین منابع مکتوب مطالعه و بررسی می‌شوند و از مقایسۀ آن‌ها با تصویرهای باقی‌مانده تلاش می‌شود طرح اولیۀ مرکز شهری یادشده بازیابی و ترسیم شود. مطالعات صورت‌گرفته نشان می‌دهد بنای اولیه و اصلیِ بقعه در درون گورستانی قدیمی شکل گرفته است. در دورۀ صفویه و قاجار، مجموعۀ مرکز محله و عناصر شهری آن تکمیل شده و این وضعیت تا ابتدای دهۀ 1330 باقی مانده است. پس از تغییرات و توسعه‌های شهری سدۀ اخیر، گورستان به‌تدریج به بخش کوچکی در جوار بقعه تقلیل یافته و بخش‌هایی از مرکز محله نیز تخریب شده و یا راه زوال را پیش گرفته‌اند.
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1399/11/1 | پذیرش: 1399/11/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به نشریه کاشان شناسی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2021 All Rights Reserved | Kashan Shenasi A Journal University of Kashan

Designed & Developed by : Yektaweb