دانشگاه کاشانکاشان شناسی2676-76863220080922Gnostic principles in Feiz Kashani's Poetryمبانی عرفانی در دیوان اشعار فیض کاشانی527110861FAمحمّد رضابراتیدانشگاه فردوسی مشهدJournal Article20210207Feiz is a great Jurisconsult and scholar in the history of Islam. In addition to his academic, philosophical, and Gnostic reputations, he is also weel-known for his poetry. In his Gnosticism he has been mainly influenced by Muhi-al-Din Arabi. His philosophical thoughts have been inspired by Mulla Sadra and his ethics is influenced by Muhammad Ghazali. This paper explore the principles of his poetry.فیض کاشانی از اعاظم فقها، حکما، مفسّران و صاحب نظران اسلامی است. او علاوه بر مقام علمی و فلسفی و عرفانی، از ذوق شاعری نیز بهره داشته است. در عرفان بیشترتحت تأثیر افکار محیی‌الدّین عربی و در فلسفه تحت تأثیر ملّا صدرا و در اخلاق از مشرب امام محمّد غزّالی تأثیر پذیرفته است. این گفتار به بررسی اجمالی شعر و مبانی عرفانی او در دیوان اشعارش پرداخته است.https://sh-kashan.kashanu.ac.ir/article_110861_01be65fd148eb6cff3f407316c27dbf6.pdfدانشگاه کاشانکاشان شناسی2676-76863220080922Wisdom and Religion in Feiz Kashani's Viewpointعقل و دین از دیدگاه فیض کاشانی2848110862FAاحداللهقلی زاده برندقJournal Article20210207In recent years, the idea of the separation of religion and philosophy has been put forward by the Khorasanis, a sub-group of the school of textualists. This has led to renewed interest in the relation ships between wisdom and religion. Feiz's position in this regard has always been a matter of controversy. Some see him in the school of Akhbaris whereas others do not because of his praise for Sadr al-Motaahellin. The present paper explores his approach to wisdom and religion.طرح اندیشۀ تفکیک بین دین و فلسفه در سال‌های اخیر از سوی حوزۀ معارف خراسان، چهرۀ جدیدی از مکتب اخباریگری و نصگرایی به نمایش گذاشته و بار دیگر توجه محقّقان عرصۀ دین‌پژوهی را به مسئلۀ نسبت عقل و دین از دیدگاه عقلگرایان و نصگرایان معطوف کرده است. در این میان، چگونگی رویارویی ملا محسن فیض کاشانی(اندیشمند قرن یازدهم) با این مسئله همواره با ابهام همراه بوده است. برخی او را به اخباری یاد میکنند و برخی دیگر، مقایسۀ او را با سایر اخباریان- از آن جهت که او شاگرد مبرّز صدر المتألّهین بوده و ستایشهایی نیز از او کرده است- غیر واقعی میدانند. این دیدگاههای کاملاً متضاد، دربارۀ فیض از آنجاست که سیرۀ علمی او فراز و نشیبهایی را همراه داشته که نیازمند ایضاح رویکرد او دربارۀ نسبت عقل و دین است. تحقیق حاضر، رویکرد او را در اصول و فروع دین به صورت جداگانه بررسی کرده و ارزش و اعتبار عقل را در این دو حوزه روشن نموده است.https://sh-kashan.kashanu.ac.ir/article_110862_6b49b5147bad71068d702b95c591230f.pdfدانشگاه کاشانکاشان شناسی2676-76863220080922Looking at Feiz through his Wafiنگاهی به فیض، گذری بر وافی4969110863FAعبداللهموحدی محبJournal Article20210207In two sections, the present paper attempts a characterization of Feiz Based on his works to explore his inquisitive and exploring self. The claim is that he depended on nothing but what he found in his scientific inquiries. He never belonged to a specific sect in his lifetime. The second part of this paper attempts to show his commitment through a critical review of his book waif.در این نوشته که در دو بخش سامان یافته نخست نگاهی شخصیت‌شناسی به فیض شده است و بر اساس آثار خود وی، منابع تاریخی آن بزرگوار به عنوان شخصیتی پرالتهاب و جستجوگر معرفی گشته که جز بدان‌چه از رهگذر تأملات آزاد و پژوهش‌های علمی بدان دست می‌یافت، پایبندی نشان نمی‌داد. بدین روی نمی‌توان او را وابسته به نحله یا فرقه‌ای خاص تا پایان عمر شناخت. بعد از آن دیباچه کتاب وافی بازکاوی شده و با مروری بر تعهدات مؤلف در دیباچه مزبور به بررسی میزان تحقق آن تعهدات در مطاوی احادیث و بیانات ذیل آنها پرداخته شده است.https://sh-kashan.kashanu.ac.ir/article_110863_a53a73c48276546af51f40718e04bd03.pdfدانشگاه کاشانکاشان شناسی2676-76863220080922Tafsire-Safi by Feiz Kashaniفیض و تفسیر صافی70109110864FAغلامعلیعزیزی کیاJournal Article20210207One of the well-know books of interpretation (Tafsir) in the eleventh century (A.H.) is Tafsire-Safi by Feiz. In this work, Feiz uses tradition by Immanlate Imams under different quranic verses or uses Beizaw’s work. This [paper is an attempt to study his principles of interpretation and to reply some questions raised by Muhammad Hosssein Zahabi.تفسیر صافی اثر ارزشمند محمدمحسن ابن مرتضی مشهور به ملا محسن فیض کاشانی، از تفاسیر مهم و معروف شیعه در قرن یازدهم هجری است. فیض در این اثر، به بیان احادیث معصومان در ذیل آیات پرداخته، به هنگام نیاز آنها را شرح داده و در جایی که حدیثی در خور بیان ندیده، از تفسیر بیضاوی بهره برده است. وی در آغاز کتاب، نکات بسیاری را در باب احادیث تفسیری و مبانی و روش تفسیری خود آورده است. با توجه به مقدمه و متن کتاب، روش ایشان حدیثی و همراه با اجتهاد است. در این مقاله، میزان توجه فیض به قواعد تفسیر بررسی شده و به بخشی از نقدهای محمدحسین ذهبی در باب روش تفسیری صافی پاسخ داده شده است.https://sh-kashan.kashanu.ac.ir/article_110864_9893840a8bad17aa8c3bef9537ba5657.pdfدانشگاه کاشانکاشان شناسی2676-76863220080922The unity of wisdom, intuition, and The unity of wisdom, intuition, andاتحاد عقل و نقل و شهود در اندیشۀ فیض کاشانی110133110865FAسعیدشفیعیJournal Article20210207Feiz Kashani was a prolific Shiite scholar who wrote his works on different Islamic Topics. He worked in both gonstic and traditionist schools. In his youth, he defended the Sufis while not totally dismissing the traditionists. Later in life he opted more for the traditionist school. At his old age, he compiled traditions and parted with the gonstics. He paid attention to the tree elements of wisdom, intuition, and tradition in discovering truth and referred to them in his works on interpretation. Although he took a traditionist approach n his works, he never lost view of wisdom and principles of logical reasoning and questioned the traditions that seemed contrary to wisdom. He lived in the age of traditionists. However, his attention to the unambiguous in the quran and his beliefs in both the surface and the deep meanings of words made his interpretive work unique, Feiz believes that many traditions originated because of the exigencies of a given period.فیض کاشانی از دانشمندان بزرگ شیعۀ امامی است که آثار بسیاری در زمینههای گوناگون اسلامی از خود به یادگار گذارده است. وی به هر دو گرایش عرفان و اخباریگری تمایل داشته است. در دوران میان‌سالی از عرفا دفاع میکند و به مخالفان جواب میدهد. در عین حال، گرایش‌های اخباری را به کلی کنار نمیگذارد. در واقع، این دوران را در جدالی نهانی میان این دو گرایش طی میکند. سرانجام این جدال تا حدی به سوی گرایش اخباری جهت مییابد. وی در دوران پختگی عمر خود به جمع روایات روی میآورد، لیکن میل باطنی وی به عرفان، تا آخر عمر نیز باقی میماند تا جایی که در کهن‌سالی نیز در جدال میان عرفان و اخبار بوده و سعی در جمع میان آنها داشته است. وی به سه شاهپر عقل و نقل و شهود عرفانی، در رسیدن به حقیقت و کشف آن توجه داشته و در آثار حدیثی و تفسیری مهم خود از آنها یاد کرده است. فیض گرچه در کتاب‌های روایی و تفسیر خود به سبک اهل حدیث عمل کرده و به اخباریان نزدیک شده است، هیچگاه از اصول متعارف عقلایی بیرون نرفته و همواره در صدد برهانی کردن مبانی روایی خویش است و در مواردی که مباحث اخباریان را متعارض با عقل و عرف میبیند، به نقد آنها میپردازد. فیض در عصر اخباریان میزیست و به تفسیر روایی گرایش داشت، با این حال، مبانی تفسیری خاصی دارد که تفسیر او را تفسیری متمایز و جاودانه ساخته است، از جمله اهتمام به تفسیر بر اساس محکمات قرآن، اختصاص نداشتن تفسیر قرآن به معصومین(ع) و اعتنا به عموم لفظ نه خصوص مورد این باور که هر لفظی دو وجه دارد: ظاهر لفظ که پوستۀ آن است، و روح و حقیقت لفظ که درک آن مخصوص اولوالالباب و راسخان در علم است و مردم بر حسب حظ و ذوق و درجات خود به آن دست مییابند. فیض به اصول متعارف حدیثی اهتمام دارد. روش قدما را در تشخیص حدیث صحیح ترجیح میدهد؛ اعتبار صحت و ضعف را تنها در روایات فقهی میپذیرد؛ روایات کتب اربعه را قطعی الصدور نمیداند؛ و بر این باور است که صدور برخی روایات با توجه به مقتضیات زمان بوده و چه بسا امروزه تفاوت‌هایی داشته باشد.https://sh-kashan.kashanu.ac.ir/article_110865_0eb798f893e81ba56160e112aafa3a65.pdfدانشگاه کاشانکاشان شناسی2676-76863220080922Textual Validity of the Holy Quran from Feiz Kashaniâs viewpointبررسی شیوه‌های احراز وثاقت متن قرآن از دیدگاه مرحوم فیض کاشانی134152110866FAفتح اللهنجارزادگانJournal Article20210207Textual validity is the prerequisites of the authenticity of comprehension in all divine or non-divine texts. This can be tested by making sure that the original text has remained intact. Feiz Kashani has tried to show the textual validity of Quran in three ways. His first approach is to show the impossibility f distortion. The second is through cross-referencing by the immaculate imams to the existing text. The third approach is a piece-meal one and has been Feiz’s own edition to the existing validation approaches.احراز وثاقت هر متنی اعم از آسمانی و غیر آسمانی، شرط نخست برای اعتبار فهم مخاطب است. این احراز در گرو عناصری متعدد، از جمله حصول اطمینان به بقای متن بدون کاهش و افزایش یا تغییر و تبدیل در اجزای آن است. وثاقت متن قرآن در مقام بقا در آثار مرحوم فیض کاشانی با سه شیوه «ابطال تغییر در متن»، «تدارک تغییر متن» و «تفکیک در اجزای متن» احراز شده است. شیوه نخست با دو اهرم ایجابی در اثبات تحریف ناپذیری قرآن و سلبی در ابطال ادلّه تحریف، شکل گرفته و این نظریه بیشتر مورد اعتماد مرحوم فیض به شمار می‌آید. شیوه دوم «حجیّه القرآن بین الدفتین» را پیشنهاد میکند که در آن، احتمال تحریف متن موجود، با دستور معصومان برای رجوع به همین قرآن، تدارک می‌شود. در نظریه سوم وثاقت هر بخشی از قرآن به طور جداگانه و بر اساس نیاز مستنبط تحصیل می‌شود. هر چند شیوه اول و دوم پیشینۀ کهن دارند، شیوه سوم نخستین بار به طور سربسته از ناحیه مرحوم فیض مطرح شده و سپس در قرون اخیر میان برخی از دانشمندان بزرگ علم اصول بسط یافته و ارکان آن مدلّل شده است. احراز وثاقت متن قرآن در میان شیوه‌های مذکور جز با ابطال احتمال تغییر متن، امکان‌پذیر نیست و دو شیوه دیگر با چالش‌های جدی روبه‌روست.https://sh-kashan.kashanu.ac.ir/article_110866_04f662fa98666637d4fc611a7a90aa30.pdfدانشگاه کاشانکاشان شناسی2676-76863220080922Social Trust in Feiz Kashani 's Diwanآسیب‌شناسی اعتماد اجتماعی در دیوان فیض کاشانی153172110867FAمحسننیازی0000-0001-7544-1028محمدکارکنان نصرآبادیJournal Article20210207The accurate study of mystic poems of Molla Mohsen Feize Kashani illustrates that he has not over looked social history of his days. Also the social weaknesses and negative sides of human personality & behavior resulting in the lake of trust in social relations are noticed by Feiz. In his opinion elements such as egnorance, fault finding, double facedness in action & speech pessimism, lack of faith & honesty, selfishness, pride, disintegration, wordliner and accusing others are the main causes of orruption of personality and lack of trust in society. The main purpose of the present study is to study the lack of social trust in Feiz ıs time and to explore the role of the negative attributes mentioned here.با مطالعه دقیق اشعار عرفانی ملا محسن فیض کاشانی، این نکته آشکار می‌شود که وی در کنار دقایق و ظرایف عرفانی، از تاریخ اجتماعی روزگار خود غافل نمانده است. در این میان، آسیب‌های انسانی و اجتماعی و جنبه‌های منفی شخصیت و رفتار انسانی، که زمینه‌ساز بی‌اعتمادی در روابط اجتماعی است، مورد توجه قرار گرفته است. از نظر فیض، عناصری چون جهل، عیب‌جویی، نفاق و شکاف گفتار و عمل، بدبینی، ریا و تظاهرگرایی، عدم وفاداری و صداقت، خودبینی، غرور، تفرقه‌جویی، دنیامداری و طعن دیگران از عوامل اساسی انحراف در شخصیت و بی‌اعتمادی در جامعه می‌گردند. هدف اصلی این مقاله، شناخت عناصر بی‌اعتمادی اجتماعی در دیوان فیض کاشانی است که در راستای آن، مؤلفه‌ها و عناصر فوق را بررسی کرده‌ایم.https://sh-kashan.kashanu.ac.ir/article_110867_cb3da2f071a17a4e1bcc43619a5117e8.pdfدانشگاه کاشانکاشان شناسی2676-76863220080922The Influence of Feiz Kashani's Views on the Formation of Islamic criminal Lawتأثیر آرای فقهی ملا محسن فیض کاشانی در تدوین لایحه قانون مجازات اسلامی (بخش حدود)173194110868FAعباسزراعتJournal Article20210207Islamic Criminal law being passed currently based on the view of famous jurists has articles related to the four major sections of general laws, punishment, retaliation or Qisas, and Hadd. In passing laws, the lawmaker sometimes uses less common Fatwas and jurisdictions. In many of his works, Feiz has advocated views radically different from those of other jurists, even though his expertise is not limited to jurisprudence. His views are based on quranic verses and traditions, advocate unity among Islamic scienes, and conform to the demands of the social setting. The present article tries to explore the aspects of the use of Feiz,s less common and sometimes unique views in the curren reconsiderations of Islamic criminal law. As a full discussion of the topic is beyond the scope of the present article, only the articles related to Islamic Hadd are explored in the light of Feiz Kashaniıs views.لایحه قانون مجازات اسلامی، که در دست تصویب میباشد، مشتمل بر چهار بخش کلیات، حدود، قصاص و دیات است. اصولاً مفاد قانون به ویژه در بخش حدود و قصاص و دیات، بر اساس نظر مشهور فقها تدوین می‌شود؛ اما گاه قانون‌گذار نظر غیر مشهور فقها را قوی‌تر یافته یا آن را با شرایط و مصالح اجتماعی کنونی، سازگارتر میبیند و در نتیجه از نظر و فتوای غیر مشهور پیروی میکند. مرحوم ملا محسن فیض کاشانی گرچه محدوده تحقیقات خود را به زمینههای فقهی اختصاص نداده و در آن شهرتی کمتر از زمینههای دیگر همچون تفسیر و عرفان دارد، در نوشته‌های فقهی خود، در موارد بسیاری، دیدگاهی بر خلاف دیدگاه مشهور فقها ارائه داده است. این دیدگاه‌ها که گاه بر پایه مصالح اجتماعی و گاه بر اساس وحدت میان علوم مختلف اسلامی و تناسب با آیات و روایات شرعی است، به مذاق قانون‌گذار خوش آمده و آنها را در قالب قانون بیان کرده است. در حال حاضر، بخشی از قانون مجازات اسلامی(مبحث کلیات، حدود، قصاص و دیات) به پایان مهلت قانونی خود رسیده و همزمان با اصلاح قانون، شاهد دو رخداد مرتبط در کشور عزیزمان هستیم. نویسنده این مقاله فرصت را مغتنم شمرده تا مطالبی را در این زمینه به رشته تحریر درآورد و تأثیر هر کدام از این دو مسئله را بر یکدیگر مورد کاوش و بررسی قرار دهد. موضوع این مقاله به اندیشه‌ها و آرای فقهی ملا محسن فیض کاشانی اختصاص دارد که معمولاً در مقابل نظر و فتوای مشهور فقها قرار دارد و نویسندگان لایحه قانون مجازات اسلامی نیز مواد قانونی را بر اساس همین دیدگاههای غیر مشهور و گاه انحصاری مرحوم فیض کاشانی آراسته‌اند. به دلیل گستردگی مطالب فقط مواد راجع به حدود را انتخاب کرده و با فتوای این فقیه بزرگوار تطبیق داده‌ایم.https://sh-kashan.kashanu.ac.ir/article_110868_0c46f2bf74e751abbae0b298f948c4e4.pdfدانشگاه کاشانکاشان شناسی2676-76863220080922Love in the Diwan of Feiz Kashaniحدیث عشق در دیوان فیض کاشانی195209110869FAخدابخشاسداللهیJournal Article20210207Learned people like Ghazzali, sanaei, A'ttar, and Mowlawi see love as a great divine gift to the lover that is associated with faith and effort to bring him closer to his spiritual beloved. Realizing the hardships of love including scorn, pain, suffering, and separation, Feiz sees the fulfillment of all obligations and midnight praying and asking as the only way for approaching God. To give the lover spiritual height, his love must be free of all material aspects. The present paper explores the differences between Feiz’s conceptions and those of other in his age.عرفای بزرگی چون غزالی، سنایی، عطار و مولوی، عشق را موهبتی بزرگ از سوی معشوق ازل، در حقّ عاشقان میدانند و با وجود مجاهدت و ملازمت شریعت، بر کشش و جذبه، به عنوان بهترین و نزدیک‌ترین راه وصول به معشوق پا می‌فشارند. «فیض کاشانی» نیز با وجود علم به مشکلات و موانع بی‌شمار از جمله فراق، درد و رنج، ملامت زهّاد ریایی، غیرت معشوق و نظایر آنها، و نیز با اعتقاد به سیر و سلوک عملی و انجام عبادات واجب و حتی، رعایت مستحبّات و پرهیز از مکروهات، عشق را تنها دلیل و مرشد کامل ِخود، برای رسیدن به پیشگاه ربوبی دانسته است؛ عشقی که با عبادت و راز و نیاز نیم‌شب به اوج و نهایت شدّت برسد و عاشق را از اوصاف بشری و هر گونه آلایش‌های مادّی پاک کند و به وی اوصافِ توصیف‌ناپذیر و والای ربوبی بخشد و او را از مرحله تبتّل به مقام بلندِ فنا، که در حقیقت موجبِ بقای اوست، برساند. طبیعی است که مجموعه این معتقداتِ فیض، یعنی مجاهدت و عبادتِ توأم با عشق و سوز، با طریقه بسیاری از گروه‌های عصر او که شیوه نادرستِ زاهدانِ ریایی بود، مغایرت و تضاد داشته باشد.https://sh-kashan.kashanu.ac.ir/article_110869_05292ed47a6342ad65fa485709b0b94f.pdfدانشگاه کاشانکاشان شناسی2676-76863220080922Irreplaceable Necessity of Friday (Jome'h) Prayer in Fiez Kashani's Ideasفیض کاشانی «ره» و نظریه عینیّت وجوب نماز جمعه210230110870FAطیبهعارف نیاJournal Article20210207One of the agreed-upon obligations of Muslims is participation in the Friday Prayer. Some Immamite scholars are on the idea that the indispensableness of this obligation is only for the time of the twelveth Imam. This article tries to show how Feiz refutes them using the book, prophetic tradition, Imam's narrations, and so on.یکی از ضروریات دین اسلام، حکم وجوب نماز جمعه بوده و این امر مورد اجماع همه مسلمان است. لکن گروهی از امامیه قائل به وجوب تخییری نماز جمعه در زمان غیبت به دلیل اشتراط وجوب عینی به حضور امام(ع) یا نایب ایشان شدهاند. فیض کاشانی ضمن ردّ ادعای قائلین به اشتراط و پاسخ به شبهات آنها، با استفاده از کتاب، سنّت نبوی(ص)، روایات ائمه(ع)، اجماع و دلیل عقلی، وجوب عینی نماز جمعه را اثبات میکند.https://sh-kashan.kashanu.ac.ir/article_110870_12e326f34aed0974724d3652b11620aa.pdfدانشگاه کاشانکاشان شناسی2676-76863220080922Divine attributes in the Veiwpoints of Feiz Kashani ad Sadr-al-Mottaâahellinاوصاف الهی از دیدگاه صدرالمتألهین و فیض کاشانی231250110871FAمعصومهاسماعیلیJournal Article20210207One of the historically debated issues in Islam is the issne of divine names and attributes. In the first century issues such as relativity, determinism, Imamate, transcendence, and purification were highly controversial. Gnostics have also valued divine names and attribute during the history as the bases for the manifestation of the worldly. Theology, in particular, has also dealt wit the topic extensively. The present paper review the approaches taken to the topic by Feiz and Sadr.بحثِ اسما و صفات الهی، از مباحث کهن در تاریخ عقاید اسلامی است. در سدۀ نخستین، مسئله تشبیه و تنزیه در کنار مسائلی چون جبر و اختیار و امامت، از پرسش‌های اعتقادی بود که اختلافات فراوانی را برانگیخت و مسلمانان را به فرقه‌ها و گروه‌های گوناگون تقسیم کرد. در بین عرفا نیز اسما و صفات خداوند، جایگاهی بس والا دارد. عارف سالک نه تنها مبنای پیدایش و تجلّی عالم را اسما و صفات خداوندی می‌داند، بلکه از طریق آن‌هاست که مقامات معرفت و وحدت را می‌پیماید. همچنین، فلاسفه این بحث را در الهیات بالمعنی الاخص، به عنوان مهم‌ترین بحث پس از اثبات وجود واجب تعالی مورد بررسی قرار می‌دهند. بحثی که فراروی ماست، بررسی تطبیقی نظریه فیلسوف بزرگ صدرالدین شیرازی- بنیانگذار حکمت متعالیه- و شاگرد متألّهش ملا محسن فیض کاشانی در زمینۀ اسما و صفات الهی است.https://sh-kashan.kashanu.ac.ir/article_110871_c032272e20e8222350cd74afa10210ef.pdfدانشگاه کاشانکاشان شناسی2676-76863220080922Feiz Kashani's Intellectual Behaviourسلوک فکری فیض کاشانی251290110872FAمحمد صادقکاملانJournal Article20210207Ways of achieving knowledge and insight by Gnostics and Sufis and disciples include wisdom based on logical reasoning and perception through revelation from religious texts and inner reflections. Using all different ways has rarely been observed among religious scholars. The present paper tries to show the great success by Feiz Kashani in using different routes for intellectual unfolding and for making a compromise of apparently incongruent ways.معرفت برهانی یعنی راهی که فیلسوف برای شناخت اشیا طی کرده و معرفت وحیانی یعنی چیزی که مؤمنان به ادیان با تمسّک به ظواهر متون دینی به آن می‌رسند. نیل و وصول به حقایق از راه سیر و سلوک باطنی، آن‌چنان که عارفان و سالکان به آن دست مییابند، راه‌های شناخت و معرفت اشیاست. امّا جمع میان این راه‌ها و پایبندی به نصوص دینی و برهان‌های عقلی و سیر و سلوک معنوی و اعتقاد به یگانگی آنها چیزی است که در میان عالمان دینی کمتر اتّفاق افتاده است، به ویژه اگر آن عالم، فقیهی بزرگ با گرایش اخباری در فقه باشد. این اتّفاق با همۀ ویژگی‌های آن در فیض کاشانی به خوبی جلوه‌گر شده است. او یکی از معدود عالمان شیعی است که توانسته میان این سه نحله جمع و سازگاری ایجاد کند.https://sh-kashan.kashanu.ac.ir/article_110872_dc772924fca59b859c9ae0f0e57b3227.pdfدانشگاه کاشانکاشان شناسی2676-76863220080922Arbitrary Interpratations of the Holy Quran in Feiz Kashani's and other's viewsفیض کاشانی و تفسیر به رأی در مقایسه با آرای برخی مفسران291314110873FAکیواناحسانیJournal Article20210207This paper begins with a discussion of Quranic verses ad traditions related to the interpretation of quran by personal opinion or arbiterary interpretation, the paper continues with a discussion of Feiz Kashani's stance on the issue. Feiz explains the meanings of the traditions or hadiths about arbiterary interpretation and refutes interpretations that are not based on the shere statements and texts of the holy Quran. He attempts to sum up the contemplations and traditions related to the interpretation of the holy Quran. To Feiz, arbiterary interpretation in guided by carnal desires that can be deliberate or indeliberate. He recommends resources such as the speeches of the infallible Imam ad the cotextual verses of the holy Quran. Even though totally authentic interpretations is in the domain of the infallible, it can not possibly be claimed that all other obedient and pious people's interpretations are based on personal opinion and the quran is always of contemplation and interpretation.در این نوشتار ابتدا آیات و روایات مرتبط با شیوه نکوهیدۀ تفسیر به رأی مطرح شده، سپس با بیان برداشتهایی در این زمینه، این امر از دیدگاه مرحوم فیض کاشانی و برخی بزرگان بررسی شده است. فیض با تبیین مراد احادیث تفسیر به رأی و اخبار ضرب قرآن و نیز اخبار دالّ بر منع تفسیر به غیر نص، در رفع تعارض و تناقض ظاهری میان اخبار فوق با دیگر آیات و روایاتِ توصیه به تدبّر در قرآن و روایات عرضه احادیث و اخبار به قرآن و ...، تلاش نموده و میان آنها را به نوعی جمع نموده است. از دیدگاه او تفسیر به رأی، اعمال رأی و اندیشۀ مبتنی بر هوای نفس است که ممکن است از روی علم و یا جهل صورت گیرد. بر این اساس و در راستای دوری از تفسیر به رأی، شایسته است که در تبیین آیات، اتکا و ارجاع به اقوال معصوم(ع) نمود، البته پس از جستجو در شواهد و محکمات قرآنی، چرا که آیات قرآن اولین مفسر خود میباشد. چنان‌که متشابهات قرآن را نیز میبایست با اتکا به قول اهل حق، به محکمات قرآنی ارجاع داد. جز خداوند، راسخان در علم نیز عالم به تأویل متشابهات‌اند و گرچه مصداق اتم و اکمل راسخان در علم، معصومین(ع) میباشند، جایز و ممکن است که غیر معصومین(ع)، نیز بر متشابهات قرآن آگاه شده و از راسخان در علم به شمار آیند، همانان که در راه اطاعت مخلصانه خداوند قدم گذاشته و سلمان‌وار از اهل بیت به شمار آمده‌اند و خود را در معرض وزش نسیمهای رحمانی قرار داده و نهایتاً در جرگه راسخان در علم واقع شدهاند، تفسیر و تأویل آیات از سوی غیر معصوم(ع)، لزوماً به معنای تفسیر به رأی نخواهد بود و باب تدبّر و تفکّر در آیات قرآن، همچنان به روی همه گشوده است.https://sh-kashan.kashanu.ac.ir/article_110873_5d08c167d72e518822afb238a48bf7ce.pdfدانشگاه کاشانکاشان شناسی2676-76863220080922Sufi Exegesis and the potentials for Discretionتفسیر صافی و زمینههای اجتهاد در آن315359110874FAحمیدرضافهیمی تبار0000-0003-3290-3944Journal Article20210207Tafsire Safi (Safi exegesis) was authored by Feiz Kashani in 1075 (A.D.). Even though the author has extensively used tradition to explain quranic verses, in his approach to the analysis of lexical items and quranic eloquence, he has drawn upon exegesis. He has tried to use religious beliefs, philosophical and literary principles, and his contemporary methods of reasoning. This paper explores his approach to quranic commentary after an initial review of his life.تفسیر صافی، اثر مرحوم ملا محسن فیض کاشانی است، که آن را در سال 1075 ق تألیف نموده است. هرچند استفاده مفسّر از روایت برای فهم آیات پررنگ است، ولی در تفسیر خود در زمینههای ادبی همچون معنای واژگان، مرجع ضمایر، تحلیل ادبی و بلاغی آیات و در زمینههای فلسفی، عرفانی و عقلی و در گزینش منابع روایات به اجتهاد پرداخته است. فیض در این اجتهاد، از مبانی معرفتی یعنی باورهای مذهبی، دانسته‌های ادبی و قواعد فلسفی عرفانی، و ازمبانی غیر معرفتی مثل جهت‌گیری‌های عصر خود اثر پذیرفته است. در این پژوهش، با مروری بر زندگی فیض و معرفی اثر وی، تفسیر صافی، زمینههای اجتهاد در آن و نیز اجتهاد مفسّر را بررسی کرده‌ایم.https://sh-kashan.kashanu.ac.ir/article_110874_49019ef349937acf07120bf91643fe87.pdf