نماد شناسی نقوش کاشی‌کاری حمام خان کاشان

نویسندگان

1 مطالعات عالی هنر، دانشکده معماری هنر دانشگاه کاشان

2 گروه مطالعات عالی هنر دانشگاه کاشان

چکیده

کاربرد تزئین در هنر ایرانی-اسلامی وسیع و قابل توجه است، علاوه بر زیبایی مفاهیمی نمادین دارد که در قالب نقوش هندسی، ویژگیهای ظاهری و رنگهای مورد استفاده دیده میشود. از هنرهایی که در دوران اسلامی محملی برای این امر بود هنر کاشیکاری در معماری است . از آنجا که کاشیها همواره بستری برای انتقال یک نقش زیبا و با معنا بوده اند، مطالعه نمادهای نقوش بکاررفته درآن علاوه برشناسایی مفاهیم نقوش میتواند چرایی استفاده از آنها را نیز پاسخگو باشد . حمام که درعهد اسلام نقش ویژه ای دارد بدلیل ساختار خاصش محل مناسبی برای بکارگیری این هنر در مناطق مختلفست. حمام خان کاشان واقع در بازار بزرگ از زیباترین حمامهای تاریخی این شهر محسوب می‌شود که در زمان کریم‌خان زند بدستور عبدالرزاق خان حاکم کاشان در دوره‌ زندیه ساخته‌شده است. ازتزئینات به‌کاررفته درآن کاشیهای هفت‌رنگ منحصر‌بفردی است که در قسمتهای مختلف حمام بچشم می خورد که دارای نقوشی همچون گل‌ومرغ، نقوش هندسی، نقوش سادۀ تکرارشونده ، برخی گره ها و نقشی رمزآلود از انسان می باشد.با توجه به اینکه تاکنون هیچ‌ پژوهشی به نمادشناسی در کاشیهای این حمام نپرداخته‌پژوهش توسعه ای حاضر که با روش توصیفی– تحلیلی صورت گرفته با داده اندوزی به‌ دوصورت میدانی و کتابخانه‌ای انجام شد. نتایج پژوهش جایگاه ویژه‌ی هر یک از عناصر تزیینی را در پیدایش نماد و ایجاد معنا در یک بنای عام‌المنفعه را از طریق کاشیکاری نشان می‌دهد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Symbology of Tile Patterns in Khan Historical Bathhouse

نویسندگان [English]

  • Zahra KHashay 1
  • Amir Hussain Chitsazian 2
1 Advanced Art Studies, Faculty of Art Architecture, Kashan University
2 univercity of kashan
چکیده [English]

Khan Historical Bathhouse, situated in the vicinity of the Bazaar-e-Bozorg(Big Bazaar), is widely regarded as one of the most exquisite historical baths in the city of Kashan. It was constructed during the reign of Karim Khan Zand, under the supervision and directives of Abdul Razzaq Khan Kashi, an influential and compassionate ruler of Kashan during the Zandiyeh era. The bathroom is adorned with remarkable Haft Rang tiles (Seven-Colored Tiles), which are distinctly visible throughout different areas of the room. These tiles feature an array of captivating patterns, including flowers and birds, geometric designs, depictions of a person with a dagger and a severed head, as well as simple repetitive motifs. The placement and utilization of decorations in Iranian-Islamic art hold immense significance and span a vast range. In Islamic art, decoration not only embodies beauty but also encompasses profound concepts like the unity of existence and order. These concepts are evident in the form of geometric patterns, the visual characteristics they exhibit, as well as the carefully chosen colors employed in their creation. Since tiles have always been a suitable platform for conveying a beautiful and meaningful role, studying and examining the motifs and symbols used in them, in addition to recognizing and identifying the symbols in the motifs, can reveal why it is used in Haft Rang tiles in the bath. Information collection involves a combination of field studies and the utilization of library resources, while the research methodology employed is descriptive-analytical in nature. The research findings highlight the distinct significance of each decorative element, including color, pattern, form, and more, in the formation of symbols and the generation of meaning and concepts within a public building.

Keywords: Khan Historical Bathhouse, Symbology Of Motifs, Haft Rang tiles

کلیدواژه‌ها [English]

  • Khan Historical Bathhouse
  • Symbology Of Motifs
  • Haft Rang tiles