تحلیل و بررسی پیشینۀ مجموعۀ تاریخی-‌ فرهنگی خواجه تاج‌الدین در محلۀ مسجد آقابزرگ کاشان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 دکترای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کاشان (مدرس حوزه و دانشگاه)، گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

3 دانشیارگروه قرآن و حدیث دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

چکیده

کاشان از مهم‌ترین شهرهای فرهنگی و تاریخی ایران با آثار فاخر فرهنگی و بناهای مهم مذهبی فراوان است که برخی از آن‌ها در حال حاضر از بین رفته و اثری از آن‌ها در دست نیست. مجموعۀ تاریخی و فرهنگی خواجه تاج‌الدین از بناهای بسیار مهم کاشان در جوار مسجد آقابزرگ بوده که آثار اولیۀ آن مربوط به دوران سلجوقی ولی سقف‌های آن متعلق به دورۀ ایلخانان مغول است. این مجموعه شامل مسجد، مدرسه، مناره، آب‌انبار، خانقاه، حمام، گذر، زورخانه، کاروان‌سرا و بقعه‌ای بوده که اکنون تنها دو گنبد آجری قرینۀ یکدیگر و بخش‌های کوچک دیگری از آن باقی‌ مانده است. خواجه تاج‌الدین شیروانی و دو برادر دیگرش، خواجه عمادالدین محمود و خواجه زین‌الدین، از چهره‌های معتبر دوران آق‌قویونلو در قرن نهم، بناهای مهمی مانند این بقعه و خانقاه را در کاشان ساختند که قرن‌ها در شمار یکی از پایگاه‌های علمی‌فرهنگی در پرورش علما و دانشمندان اسلامی نقش مهمی داشته است. این پژوهش کوشیده است تا با روش تفسیری‌تاریخی و با استناد به پژوهش‌ها و مطالعات میدانی و رجوع به اسناد و مدارک و نیز قرائن تاریخی، به بررسی این مجموعه به‌عنوان بخشی از پیشینۀ غنی فرهنگی کاشان در دوران گذشته بپردازد، زیرا دربارۀ آن، اطلاعات چندانی وجود ندارد؛ درحالی‌که نه‌تنها از حیث قدمت بلکه ازنظر شهرت و اعتبار نیز در عصر خود، بسیار اهمیت داشته است. نتایج نشان داد که این مجموعۀ تاریخی با قدمتی نزدیک به هفتصد سال دارای زیارتگاه، مدرسۀ علمیه، آب‌انبار، خانقاه، حمام، گذر و... بوده و در دوره‌های مختلف بازسازی شده و مشخصات معماری عصر ایلخانی، صفوی و قاجار را در آن می‌توان دید. همچنین اشعار و آثار نقاشی و خطاطی و سنگ‌نوشته‌های آن نیز از ارزش تاریخی و فرهنگی ویژه‌ای برخوردار است. به عبارت دیگر، این پژوهش سعی کرده است تا بخشی از تاریخ کهن کاشان را احیا کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Study of the Historical Background of Khwaja Tajuddin in Kashan

نویسندگان [English]

  • Reza Shajari 1
  • Elham Arabshahi Kashi 2
  • Abbasali Farahati 3
1 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, University of Kashan, Kashan, Iran (Corresponding Author)
2 PhD in Persian Language and Literature (Teacher of Seminary and University), Department of Persian Language and Literature, University of Kashan, Kashan, Iran
3 Associate Professor, Department of Quran and Hadith, Faculty of Literature and Foreign Languages, University of Kashan, Kashan, Iran
چکیده [English]

Introduction
Kashan is one of the most important cultural and historical cities in Iran with many magnificent cultural monuments and important religious buildings, some of which have now been destroyed, and no trace of them is left. The historical and cultural complex of Khwajeh Taj al-Din is one of the most important buildings in Kashan, next to the Agha Bozorg Mosque, whose initial works dated back to the Seljuq era, but its ceilings dated back to the Mongol Ilkhanid period. This complex includes a mosque, a school, a minaret, a water tank, a khaneqah, a bathhouse, a passage, a caravanserai, and a tomb, of which only two symmetrical brick domes and other small parts are left. Khwaja Tajuddin Shirvani and his two other brothers, Khwaja Emaduddin Mahmud and Khwaja Zeinuddin, were prominent figures of the Aq Qoyunlu era in the ninth century. They built important buildings such as this mausoleum and khaneqah in Kashan, which has played an important role in the education of Islamic scholars and scientists for centuries. This research has attempted to examine this complex as part of the rich cultural history of Kashan in the past, using a historical interpretive method, based on field research and studies, and referring to documents and evidences, as well as historical evidence. There is not much information about it, although it was very important not only in terms of its antiquity but also in terms of its fame and prestige in its era. The results showed that this historical complex, which is nearly seven hundred years old, has a shrine, seminary, cistern, khanqah, bathhouse, passageand has been renovated in different periods, and the architectural features of the Ilkhanid, Safavid, and Qajar eras can be seen there. Also, its poems, paintings, calligraphy, and stone inscriptions are of special historical and cultural value. In other words, this research has tried to revive a part of the ancient history of Kashan.
Introduction
‎With a rich cultural, historical and civilizational history of seven thousand years, Kashan has played a major role in the intellectual, cultural, economic, and political development of Iran. The magnificent historical and cultural monuments of this city such as the Sialk Hills, the Fin Garden, fire temples and historical buildings, as well as the scholars and scientists who emerged from it such as Ghiyath-ud-Din Jamshid Kashani, are evidences of this claim. The history of the Khwaja Tajuddin complex, according to the inscription installed by the Cultural Heritage Administration in front of the complex, dates back to the Seljuq and Ilkhanid (Mongol) eras. For centuries, it has been a scientific and cultural base and currently operates as a tourist complex alongside the historical and cultural complex of Mohammad Saleh Beig and the Agha Bozorg Mosque. Currently, a number of its components, including the holy tomb, bathhouse, and cistern, remain while the rest have been destroyed due to the passage of time and the occurrence of some natural disasters such as the earthquake of 1192 AH. The geographical location and the special cultural and religious atmosphere prevailing in the city have caused its people to pay special attention to the construction of religious and cultural buildings; as Kashan has been famous for building schools and carrying out cultural activities since the Seljuq era. Although this complex, dating back to the Ilkhanid period, is older than the Agha Bozorg Mosque and Madrasa,it has not been as famous as the Agha Bozorg Mosque and Madrasa, according to historical documents. 
Materials and Methods
Despite the large number of foreign tourists, the historical and cultural complex of Khawjeh Taj al-Din has unfortunately not been described properly and has perhaps remained hidden from the eyes of many people of Kashan and its literature and culture. Therefore, this study examined not only the various characteristics and dimensions of this complex but also its religious, cultural, social, and historical functions of the aforementioned complex. However, given that there are fewreliable written sources and documents left about the age of this complex, this study tried to determine and confirm the age of the complex by conducting field research and using oral sources and the expertise of cultural heritage experts, including Mr. Helli. 
Results and Findings
The findings of the research, according to the book,The History of Kashan, showed that three of the noble ministers of Jahanshah, Khwaja Emad al-Din Mahmud, Khwaja Zein al-Din, and Khwaja Taj al-Din, resigned from their positions and set off on a pilgrimage. On the way, they met the late Sheikh Mansour, the late Imam of the Friday prayer of Kashan, and settled in Kashan. Emad al-Din built the Emadi Mosque; Khwaja Zein al-Din built the Minaret of Zein al-Din, and Khwaja Taj al-Din built two high domes, a minaret, and a mosque in his name at the tomb of one of the descendants of the Imam and several judges who were in the line of Abu Dhar Ghaffari. Apparently, the proximity of the tomb and its components, such as the khaneqah and the burial place of the two Imamzades (the descendants of Imams), had a significant impact on its development. Based on field research and interviews with local elders, in the late Qajar era, the building was again neglected destroyed, but with the efforts of the city's scholars and mystics, especially Mulla Mohammad Hassan Natanzi, it was restored. According to a document from 1304 AH, the guardianship of the ruined school of Khwaja Taj al-Din requested the religious ruler of Kashan, Hajj Mulla Mohammad Hussein Natanzi Kashani (d. 1322 AH), to prevent further destruction of the monument by appointing a guardianship. The aforementioned letter states that in the past two hundred years, when there were no new schools in Kashan, this school was in operation. Its endowments were confiscated by all people and it was completely out of use. There are also two tombs on either side of the school, the first of which is related to the two Imamzadehs (the descendants ofImams) and the second is related to the Khanaqah and burial place of Haji Mulla Mohammad Hassan. These two tombs were also destroyed and ruined.
Conclusion
The findings show that Kashan, with its rich culture and history, has many magnificent monuments and buildings, which have unfortunately been destroyed due to the passage of time and natural disasters. One of these important historical buildings is the Khwajeh Taj al-Din complex next to the Agha Bozorg Mosque, whose initial works date back to the Seljuq era, but its ceilings date back to the Ilkhanid era. This complex includes a mosque, a school, a minaret, a cistern, a khanqah, a bathhouse, a passage, a caravanserai, and a tomb, of which only two symmetrical brick domes and other small parts are left. The great families of Kashan such as Feyz, Naraqi, Natanziwere among the teachers and graduates of the Khwajeh Taj al-Din school. One of the most important features of the complex is to recognize the characteristics and architectural style of Kashan's historical buildings and the characteristics of the Seljuq and Mongol eras. However, based on the genealogy of the two Imamzadehs buried there and the text of the endowment, obtained from the Majlis Bahr al-Ansab, the original architecture of the building seems to belong to the early centuries of the Hijri; but currently, there is no trace of this type of architecture in the complex. Of course, the complex also has scientific, cultural, economic, health-therapeutic, welfare, and recreational functions. Therefore, this study tried to record complete information about this collection, so that this valuable historical and cultural heritage will be remembered to evoke the cultural richness of Kashan region.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Agha Bozorg Mosque
  • endowments
  • history of Kashan
  • Khwajeh Taj al-Din collection
  • neighborhood
  • seminaries

مراجع

آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن. (1979م). طبقات اعلام الشیعة: الکرام البررة فی القرن الثالث بعد العشرة. طبعة الثانیة. مشهد: نشر دارالمرتضی. 
ابن‌حوقل، محمد بن علی. (1366). سفرنامۀ ابن‌حوقل: ایران در صورة الارض. به اهتمام جعفر شعار. چ2. تهران: امیرکبیر.
ابن‌خردادبه، ابوالقاسم عبیدالله بن عبدالله. (1370). المسالک و الممالک. ترجمۀ حسین قره‌چانلو. تهران: مترجم.
ابواسحاق اصطخری، ابراهیم. (1373ش). مسالک و ممالک. ترجمۀ محمد بن اسعد بن عبدالله تستری. به کوشش ایرج افشار. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمد افشار.
اخوان مهدوی، محمود. (1387). شرح اصول اقلیدس (مقالۀ دهم) حاج ملا محمد حسین نطنزی کاشانی. با مقدمۀ افشین عاطفی. قم: مجمع ذخائر اسلامی.
استادی، رضا. (1382). شرح احوال و آثار ملا مهدی نراقی و ملا احمد نراقی و خاندان ایشان. کاشان: کنگرۀ بزرگداشت ملامهدی نراقی و ملا احمد نراقی.
استیرلن، هانری. (1384). هنر معماری در عصر صفوی: میدان امام، مسجد امام، مسجد شیخ لطف الله). ترجمۀ منصور فلاح‌نژاد. به کوشش دبیرخانۀ ستاد عالی هماهنگی و نظارت بر کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد. تهران: رسانش، 114-135.
اعظم واقفی، سید حسین. (1381). میراث‌فرهنگی نطنز (ج2). تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
براتی، محمدرضا. (1387). مبانی عرفانی در دیوان اشعار فیض کاشانی. مجلۀ تخصصی مرکز پژوهشی  کاشان‌شناسی دانشگاه کاشان، 4 (4 و 5)، 5-27.
بلوم، جاناتان؛ بلر، شیلا، جی.دوری، کارل؛ استینگهاوسن، ریچارد، و گرابر، اولگ. (1388). تجلی معنا در هنر اسلامی. ترجمۀ اکرم قیطاسی. تهران: سوره مهر.
پهلوان‌زاده، لیلا. (1391). اصفهان دارالعلم شرق در دوران صفویه. فصلنامۀ علمی‌پژوهشی نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 4 (3)، 63-86.
تاج‌بخش، احمد. (1381). تاریخ مختصر تمدن و فرهنگ ایران قبل از اسلام. تهران: مؤسسۀ انتشارات یادوارۀ کتاب.
تشکری، علی. (بی‌تا). ستارگان فروزان: شرح حال شماری از امامزادگان. به اهتمام حبیب‌الله سلمانی آرانی. آران و بیدگل: کنگرۀ ملی محققان آرانی.
جعفریان، رسول. (1398الف). بیست‌ویک گفتار دربارۀ نسخه‌های خطی. دفتر پانزدهم. بنیادگذاران نخستین ایرج افشار و محمدتقی دانش‌پژوه. قم: مورخ با همکاری کتابخانۀ دانشگاه تهران.
جعفریان، رسول. (1398ب). دو رساله در شجرۀ امامزادگان مدفون در کاشان. برگرفته از کتاب بیست‌ویک گفتار دربارۀ نسخه‌های خطی، دفتر پانزدهم. بنیادگذاران نخستین ایرج افشار و محمدتقی دانش‌پژوه. قم: مورخ.
جمشیدی، حسین. (1392). طایر قدسی: شرحی بر احوال فقیه فرزانه حکیم متأله و عارف ربانی علامه آخوند ملا محمد کاشانی. کاشان: محتشم.
حاجی‌زاده، مطهره و رحیمی، عبدالرفیع. (1399). تأثیر اندیشه‌های شیعی-صوفی بر معماری شهری کاشان (از دورۀ ایلخانی تا آغاز صفویه). دوفصلنامۀ اندیشۀ معماری، 4 (7)، 29-43.
حلی، سید اکبر. (1365). گره‌ها و قوس‌ها در معماری اسلامی. قم: چاپخانۀ مهر.
حمیدی‌نژاد، محمد. (1385). جاذبه های گردشگری کاشان. ترجمۀ عطیه مقدسیان. قم: نجم‌الهدی.
حنطه‌ای، حسین. (1401). راز ماندگاری یک دبیرستان: پیشینه و تاریخ دبیرستان ماندگار امام خمینی رحمه الله علیه کاشان. چ1. کاشان: ارمغان ادب.
خانی آرانی، فاطمه. (1390). کاشان مهد تمدن و هنر. کاشان: همگام با هستی.
درخشان، محمد. (1396). مدارس عصر صفوی. فصلنامۀ تاریخ نو، 7 (19)، 49-81.
رازی، عبدالجلیل. (1331). النقض: بعض مثالب النواصب فی نقض «بعض فضایح الروافض». مقدمه و تصحیح سید جلال‌الدین حسینی ارموی. تهران: سپهر
راشدمحصل، محمدرضا و حسین زاده هرویان، فاطمه. (1390). ریشه‌یابی دگرگونی‌های فکری و رفتاری تصوف مکتبی‌تا قرن نهم هجری قمری. کهن‌نامۀ ادب پارسی، 2 (2)، 55-69.
راوندی قاسانی، ابی‌الرضا. (1334ش). دیوان السید الامام ضیاءالدین ابی‌الرضا الحسنی الراوندی القاسانی. تصحیح سید جلال‌الدین ارموی محدث. طبعة الاولی. بی‌جا: مطبعة المجلس.
راوندی، محمد بن علی بن سلیمان. (1386). راحة الصدور و آیة السرور فی تاریخ آل سلجوق. تصحیح محمد اقبال. تهران: اساطیر.
رستگار، پرویز. (1384). کاشان و محدثان کاشان. مجلۀ تخصصی مرکز کاشان‌شناسی دانشگاه کاشان، 1 (1)، 128-141.
رضوی کاشانی، سید محمدحسین. (1385ق). العندبیل فی تمییز الصحیح من العلیل. تهران: مطبعه شرکة طبع الکتاب.
رضوی، نیلوفر. (1384). معماری، مسجد، موسیقی نور. برگرفته از مجموعۀ هنر و معماری مساجد، جلد اول. به کوشش دبیرخانۀ ستاد عالی هماهنگی و نظارت بر کانون‌های فرهنگی، هنری مساجد. تهران: رسانش. ص447-470.
روح‌الامینی، محمود. (1384). از گلاب کاشان تا گل‌های کشان. مجلۀ تخصصی مرکز  کاشان‌شناسی دانشگاه کاشان، 1 (1)، 143-152.
ریاضی (پروانه)، زهرا. (1386). دانستنی‌های تاریخی کاشان و مناطق اکوتوریسم. کاشان: مرسل.
زرگری، رحمت‌الله. (1388). کاشان از نگاه سیاحان. آبادان: پرسش.
سادات‌بیدگلی، سید محمود. (1395). تاریخ فرهنگ کاشان از تأسیس ادارۀ معارف تا 1357ش. تهران: سازمان اسناد کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران.
سبحانی صدر، حمید. (1398). حدیث فیض: سیری در زندگی، اندیشه و آثار ملامحسن فیض کاشانی. قم: واژه‌پرداز اندیشه.
سپهری، حسن. (1391). علما و دانشمندان کاشان از قرن دوم هجری تاکنون. بی‌جا: سورۀ تماشا.
سلطان‌زاده، حسین. (1364). تاریخ مدارس ایران از عهد باستان تا تأسیس دارالفنون. تهران: آگاه.
سلمانی آرانی، حبیب‌الله. (1375). سیمای کاشان (کانون فضیلت). قم: بشیر.
سمیعی، کیوان. (1363). زندگانی سردار کابلی. گیلان: کتاب‌فروشی زوار.
شاردن ، ژان. (1372). سفرنامۀ شاردن. ترجمۀ اقبال یغمایی. تهران: توس.
شجری، رضا؛ فراهتی، عباسعلی و عربشاهی کاشی، الهام. (1400). بررسی تاریخچۀ محلۀ گریچه و مجموعۀ محمدصالح بیگ و تحلیل کارکرد فرهنگی آن در منطقۀ کاشان. جستارهای تاریخی، 12 (2)، 151-189.
شریف کاشانی، ملا حبیب‌الله. (1414ق). لباب الالقاب فی ألقاب الأطیاب. چ2. قم: مجمع متوسلین بآل محمد(ص).
شوازی، اگوست. (1381). تاریخ معماری. ترجمۀ لطیف ابوالقاسمی. تهران: دانشگاه تهران.
صاحبی نخجوانی، هندوشاه بن سنجر بن عبدالله. (1357). تجارب السلف. به تصحیح و اهتمام عباس اقبال. تهران: کتابخانۀ طهوری.
صادقی، مصطفی. (1386).  کاشان در مسیر تشیع. قم: شیعه‌شناسی.
طاهباز، منصوره؛ جلیلیان، شهربانو و موسوی، فاطمه. (1391). آموزه‌هایی از معماری اقلیمی گذرهای کاشان. دوفصلنامۀ مطالعات معماری ایرانی، شمارۀ 1، 59-83.
طباطبایی، ملک. (1390). مبانی نظری معماری. چ1. تهران: فاطمی.
عاطفی، افشین. (1388). نامۀ کاشان (دفتر دوم). کاشان: همگام با هستی.
عاطفی، افشین. (1390). نامۀ کاشان (دفتر چهارم). کاشان: همگام با هستی.
عاطفی، افشین. (1392). همنوا با قدوسیان: ویژنامۀ نخستین همایش فقیه فرزانه، حکیم متأله و عارف ربانی علامه آخوند ملامحمد کاشانی(ره). کاشان: همگام با هستی.
عاطفی، افشین. (1399). فقیه ریاضیدان: زندگی‌نامۀ حاج ملامحمدحسین نطنزی کاشانی. کاشان: ارمغان ادب.
عاطفی، افشین. (1403). نجم‌الدوله: زندگی‌نامه و نامه‌های میرزا عبدالغفار نجم‌الدوله به علمای خاندان نطنزی. کاشان: ارمغان ادب.
عبد علیشاه کاشانی. (1378). دیوان عبد علیشاه کاشانی (مولانا حاج محمد حسن قطب). تصحیح حسن عاطفی، با مقدمۀ افشین عاطفی. کاشان: مرسل.
عطارها، سعید. (1385). راز و رمزهای آب‌انبارهای کاشان. فصلنامۀ فرهنگی اجتماعی فرهنگ مردم، 5 (19 و 20)، 186-196.
غنیمه، عبدالرحیم. (1364). تاریخ دانشگاه‌های بزرگ اسلامی. ترجمۀ نورالله کسایی. چ4. تهران: دانشگاه تهران.
فراهتی، عباسعلی. (1382). مسجد و تأثیرات علمی و اجتماعی آن در جامعۀ اسلامی از آغاز اسلام تا پایان حکومت اموی. تهران: ستاد عالی هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد.
فرخ‌یار، حسین. (بی‌تا). مشاهیر کاشان. کاشان: راسخ.
فقیه محمدی جلالی (مشهور به بحرالعلوم)، محمدمهدی. (1389). حمزة بن موسی الکاظم(ع) بررسی زندگانی و مزارات منسوب به حمزة بن موسی(ع). قم: وثوق.
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی. (1387). معتصم الشیعة فی احکام الشریعة. تحقیق مسیح توحیدی وحدت. به اشراف محمد امامی کاشانی. تهران: المدرسة العلیا للشهید المطهری.
قزوینی، سید محمدکاظم. (1390). زندگانی امام جواد(ع) از ولادت تا شهادت؛ ترجمة الامام الجواد علیه السلام من المهد الی اللحد. ترجمۀ سید محمد صالحی. تهران: یاس بهشت.
کلانتر ضرابی (سهیل کاشانی)، عبدالرحیم. (1356). تاریخ کاشان. به کوشش ایرج افشار. چ3. تهران: امیرکبیر.
کنت دو گوبینو، ژوزف آرتور. (1367). سه سال در آسیا: سفرنامۀ کنت دو گوبینو 1855-1858. ترجمۀ عبدالرضا هوشنگ مهدوی. تهران: کتاب‌سرا.
محمدی خبازان، ساینا. (1395). مفهوم خانه در اصفهان دورۀ صفوی. تهران: کتاب‌آرایی ایرانی.
مزرعتی، احمد. (1388). تلخیص مرصاد العباد فی کشف سرّ الایجاد و چند مقاله. تصحیح و تحقیق افشین عاطفی. کاشان: همگام با هستی.
مطهری، مرتضی. (1362). خدمات متقابل اسلام و ایران. چ12. قم: صدرا.
ملک‌المورخین کاشانی، عبدالحسین. (1387). مختصر جغرافیای کاشان. تصحیح افشین عاطفی. کاشان: مرسل.
مهرپویا، جمشید. (1384). آرایه‌های معماری سنتی در مساجد ایران. برگرفته از کتاب مجموعه مقالات هنر و معماری مساجد. به کوشش دبیرخانه ستاد عالی هماهنگی و نظارت بر کانون‌های فرهنگی هنری مساجد. تهران: رسانش. ص1145-1179.
مؤمن ‌بالله، صمد و احمدزاده، داود. (1393). نقش امامزادگان در گسترش مذهب شیعه در ایران. امامزادگان و حیات فرهنگی. به کوشش احمد شرفخانی، محمد مهرابی، اصغر منتظرالقائم، ناشر: سازمان اوقاف و امور خیریه، ص420-434.
میرمحمدصادق، سید سعید. (1384). سرگذشت شاه سلطان محمد خدابنده صفوی: تلخیص و بازنویسی کتاب نقاوة الآثار فی ذکر الاخیار اثر محمود بن هدایت‌الله افوشته‌ای. تهران: اهل قلم.
ناشناس. (1403ق). حدود العالم من المشرق الی المغرب. به کوشش منوچهر ستوده. تهران: کتابخانۀ طهوری.
نراقی، حسن. (1364). کاشان در جنبش مشروطۀ ایران. تهران: ایران.
نراقی، حسن. (1365). تاریخ اجتماعی کاشان. چ2. تهران: علمی و فرهنگی.
نراقی، حسن. (1382). آثار تاریخی شهرستان‌های کاشان و نطنز. چ2. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
نصرآبادی اصفهانی، میرزا محمدطاهر. (1317). تذکرۀ نصرآبادی. تصحیح وحید دستگردی. تهران: ارمغان.
نطنزی کاشانی، محمدحسن. (1388).  تلخیص مرصاد العباد فی کشف سر الایجاد و چند مقاله. تصحیح افشین عاطفی. به کوشش احمد مزرعتی. کاشان: همگام با هستی.
نقیبی، سیدابوالقاسم. (1387). اقوال العلماء فی ترجمة المولی محسن فیض الکاشانی 1007-1091ق. تهران: مدسة العلیا للشهید المطهری.
هتستین، مارکوس و دلیوس، پیتر. (1388). معماری اسلامی. ترجمۀ اکرم قیطاسی. تهران: سورۀ مهر.
یعقوبی، ابن‌واضح. (1347). البلدان. ترجمۀ محمدابراهیم آیتی. چ2. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
Baer, B. L. (2003). Welcome to Iran. Commonweal, 130 (18), 31.
Bakhtiar, A., & Rezapour, S. (2007). Welcome to Iran. Yassavoli.
 
References
Abd al-Alishah Kashani. (2019). Diwan of Abd al-Alishah Kashani (Maulana Hajj Mohammad Hassan Qutb). Edited by Hassan Atefi, with an introduction by Afshin Atefi. Kashan: Mursal. [In Persian]
Abul eshaq. (1994). Al-masalak wa al-mamalak. Translated by Muhammad bin As’ad bin Abdullah Testari. Edited by Iraj Afshar. Tehran: Dr. Mohammad Afshar Endowment Foundation. [In Persian]
Aghabuzurg Tehrani, M. )1983). Tabaqat A’lalam al-shi’ee: Al-karam al-barrah fi al-qarn al-alsales baad al-asher. 2nd edition, Mashhad: Dar al-Mortaza. [In Persian]
Akhavan Mahdavi, M. (2008). Explanation of the principles of Euclid (Article 10) by ajj Mulla Mohammad Hossein Natanzi Kashani. with an introduction by Afshin Atefi. Qom: Majma’ al-Maqam al-Islami. [In Persian]
Atefi, A. (2010). Kashan letter (Second Book). Kashan: In Harmony with Being. [In Persian]
Atefi, A. (2011). Kashanl (Fourth Book). Kashan: In Harmony with Being. [In Persian]
Atefi, A. (2013). In Harmony with the Saints: The Visionary of the First Conference of the Wise Jurist, the All-Holy Hakim, and the Divine Mystic, Allama Akhund Mullah Mohammad Kashani (RA). Kashan: In Harmony with Being. [In Persian]
Atefi, A. (2014). Najm al-Dawla: The biography and letters of Mirza Abdul Ghaffar Najm al-Dawla to the scholars of the Natanzi family. Kashan: Armaghan Adab. [In Persian]
Atefi, A. 2019. The mathematician jurist: The biography of Hajj Mullah Mohammad Hossein Natanzi Kashani, Kashan: Armaghan Adab. [In Persian]
Attarha, S. (2006). The secrets and mysteries of Kashan reservoirs. Cultural and Social Quarterly of the Culture of the People, 5(19 and 20), 186-196. [In Persian]
Azam Vaghefi, S. H. (2002). Cultural heritage of Natanz (Vol. 2). Tehran: Association of Cultural Works and Honors. [In Persian]
Baer, B. L. (2003). Welcome to Iran. Commonwel, 130(18), 31. [In English].
Bakhtiar, A., & Rezapour, S. (2007). Welcome to Iran. Yassavoli . [In English].
Barati, M. R. (2008). Mystical principles in the poetry of Feyz Kashani, Specialized Journal of the Kashan Studies Research Center, University of Kashan, Year 4, Issue 4 and 5, pp. 5-27. [In Persian]
Bloom, J; Blair, Sh; J. Dory, C; Stinghausen, R& Graber, O. (2009). The manifestation of meaning in Islamic art. Translated by Akram Ghitasi. Tehran: Surah Mehr. [In Persian]
Conte du Gobineau, J.A. (1988). Three years in Asia: The travelogue of Comte de Gobineau 1855-1858. Translated by Abdolreza Houshang Mahdavi. Tehran: Ketabsara. [In Persian]
Derakhshan, M. (2017). Schools of the Safavid era. New Tarikh Quarterly, 7(19), 49-81. [In Persian]
Faqih Mohammadi Jalali (known as Bahr al-Uloom), M.M. (2009). Hamza bin Musa al-Kazim (AS): A study of the Life and Tombs Attributed to Hamza bin Musa (AS). Qom: Vosugh. [In Persian]
Farahati, A. (2003). The mosque and its scientific and social impacts in Islamic society from the beginning of Islam to the end of the Umayyad rule. Tehran: High Coordination Headquarters for Cultural and Artistic Centers of Mosques. [In Persian]
Farrokhyar, H. (Bita). Celebrities of Kashan. Kashan: Rasek. [In Persian]
Feyz Kashani, M. (2008). Mo'tasem al-Shi'eh in the laws of the Sharieh, the investigation of the monotheistic Messiah of unity; under the supervision of Mohammad Emami Kashani, Tehran: Al-Madrasah al-'Aliyya for the martyred. [In Persian]
Ghanimeh, A. (1984). History of great Islamic universities. Translated by Noorollah Kasaei. Vol. 4. Tehran: University of Tehran. [In Persian]
Hajizadeh, M& Rahimi, A. (2019). The influence of shiite-sufi thoughts on the urban architecture of Kashan (from the Ilkhanid period to the beginning of the Safavid era). Architectural Thought Bi-Quarterly, 4(7), 29-43. [In Persian]
Hamidinejad, M. (2006). Kashan tourist attractions. Translated by Atiyeh Moghaddisian. Qom: Najm-ul-Hoha. [In Persian]
Hatstein, M & D, P. (2009). Islamic architecture. Translated by Akram Qitasi. Tehran: Sureh Mehr. [In Persian]
Helli, S. A. (1986). Knots and arches in Islamic architecture. Qom: Mehr Printing House. [In Persian]
Hendushah Nakhjavani. (1978). The experiences of the predecessor. Edited and edited by Abbas Iqbal. Tehran: Tahuri Library. [In Persian]
Henteei, H. (2001). The secret of a lasting high school: The history and history of Imam Khomeini's lasting high school in Kashan. Vol. 1. Kashan: Armaghan Adab. [In Persian]
Homayunfar, A. (Bita). The great Islamic encyclopedia. Volume 1, Tehran: Center for the Great Islamic Encyclopedia. Article No. 282. P. 282 [In Persian]
Ibn Hawqal. (1987). Safar nameh-ye  ibn Hawqal’s: Iran in the image of the earth. Edited by Ja’far Shaar. Vol. 2. Tehran: Amir Kabir. [In Persian]
Ibn Khurdadbeh. (1991). Al-masalak wa al-mamalak. Translated by Hossein Qarechanloo. Tehran: Translator. [In Persian]
Jafarian, R. (2019). Twenty-one discourses on manuscripts. Fifteenth Edition. The First Founders Iraj Afshar and Mohammad Taghi, Scholar. Qom: Historian in collaboration with the University of Tehran Library. [In Persian]
Jafarian, R. (2019). Two treatises on the genealogy of the Imams' descendants buried in Kashan. Taken from the book Twenty-one Discourses on Manuscripts, Fifteenth Edition. The First Founders Iraj Afshar and Mohammad Taghi, Scholar. Qom: Historian. [In Persian]
Jamshidi, H. (2013). Tayer qudsi: A commentary on the life of the wise and wise jurist, Allama Akhund Molla Mohammad Kashani. Kashan: Mohtasham. [In Persian]
Kalantar Zarrabi, A. (1977). History of Kashan. Edited by Iraj Afshar. Vol. 3. Tehran: Amir Kabir. [In Persian]
Khani Arani, F. (2011). Kashan, the cradle of civilization and art. Kashan: In step with existence. [In Persian]
Malek-ol-Movarekhin-e Kashani, A-H. (2008). A brief geography of Kashan. Edited by Afshin Atefi. Kashan: Mursal. [In Persian]
Mazraati, A. (2010). Summary of the Musad al-'Ibad in the discovery of the secret of creation and some articles. Edited and researched by Afshin Atefi. Kashan: In step with existence. [In Persian]
Mehrpoya, J. (2005). Traditional architectural arrangements in Iranian mosques. In The art and architecture of mosques. With the efforts of the Secretariat of the High Coordination and Supervision Headquarters for Cultural and Artistic Centers of Mosques. Tehran: Rasansh. pp. 1145-1179. [In Persian]
Mir Mohammad Sadeq, S.S. (2005). The Story of Shah Sultan Mohammad Khodabandeh Safavi: Summary and rewriting of the book of naqvah al-athar fi dhikr Al-akhyar by Mahmoud bin Hedayatullah Afoshtei, Tehran: Ahl Al-Qalam. [In Persian]
Mohammadi Khabbazan, S. (2016). The concept of home in Isfahan during the Safavid period. Tehran: Iranian Book Publishing. [In Persian]
Momen Bellah, S & Ahmadzadeh, D. (2014). The role of Imamzadeh in the spread of Shiite religion in Iran. Imamzadeh and cultural life. With the help of Ahmad Sharafkhani, Mohammad Mehrabi, Asghar Montazer Al-Qa'em, Publisher: Endowments and Charity Affairs Organization, pp. 420-434. [In Persian]
Motahari, M. (1983). Mutual services of Islam and Iran. Vol. 12. Qom: Sadra. [In Persian]
Naghibi, S -Q. (2008). The sayings of scholars in the translation of Al-Mawli Mohsen Faiz al-Kashani, 1007-1091 AH, Tehran: Madasah al-Alia for the Martyr Al-Mutahhari.
Naraqi, H. (1985). Kashan in the constitutional movement of Iran. Tehran: Iran. [In Persian]
Naraqi, H. (1986). Social history of Kashan. Vol. 2. Tehran: Scientific and Cultural. [In Persian]
Naraqi, H. (2003). Historical monuments of the cities of Kashan and Natanz. Vol. 2. Tehran: Association of Cultural Monuments and Honors. [In Persian]
Nasrabadi Isfahani, M. M. T. (1938). Nasrabadi's memoir. edited by Vahid Dastgerdi, Tehran: Armaghan. [In Persian]
Natanzi Kashani, M. H. (2009). A Collection of Mirsad al-Ibad's works on discovering the secret of creation and some articles. Edited by Afshin Atefi, with the Effort of Ahmad Mazraati, Kashan: Hamgam Bahesti. [In Persian]
Ostadi, R. (2003). Biography and works of Mulla Mehdi Naraqi and Mulla  Ahmad Naraqi and their family. Kashan: Congress to commemorate Mulla Mehdi Naraqi and Mulla Ahmad Naraqi. [In Persian]
Pahlevanzadeh, L. (2012). Isfahan, the eastern school of learning during the Safavid era. Scientific-Research Quarterly, New Perspectives in Human Geography, 4(3), 63-86. [In Persian]
Qazvini, S. M. K. (2011). The life of Imam Jawad (a.s.) from birth to martyrdom. Translated by Imam Jawad (a.s.) from the cradle to the grave. Translated by Seyyed Mohammad Salehi. Tehran: Yas Behesht. [In Persian]
RashedMuhassel, M. R & Hossein-zadeh Haroyan, F. (1991). Tracing the origins of intellectual and behavioral transformations of scholastic Sufism up to the ninth century AH. Kohn-e-Namah Adab Parsi, 2(2), 55-69. [In Persian]
Rastegar, P. (2005). Kashan and muhaddis of Kashan. Journal of Kashan Studies, 1 (1), 128-141. [In Persian]
Rawandi Qasani, A.R. (1952). Diwan al-sayyid al-Imam Zia al-Din Abi al-Rida al-Hasani al-Rawandi al-Qasani, edited by Seyyid Jalal al-Din Ermavi Muhaddis, first edition, Majlis Press. [In Persian]
Rawandi, M. (1987). Raha’at-e-Sudur and the verse of pleasure in the history of the Seljuq dynasty. Correction by Mohammad Iqbal. Tehran: Asatir. [In Persian]
Razavi Kashani, S. M. H. (2005). Al-andabil fi tamiz al-sahih min al-alil. Tehran: Tab al-Ketab Publishing Company. [In Persian]
Razavi, N. (2005). Architecture, mosque, music of light. Taken from the collection of Art and Architecture of Mosques, Volume 1. With the efforts of the Secretariat of the High Headquarters for Coordination and Supervision of Cultural and Artistic Centers of Mosques. Tehran: Rasansh. 447-470. [In Persian]
Razi, A. J. (1952). Nullification: Some Examples of Al-Nawasib in the Nullification of “Some Fazaih Al-Rawafid”. Introduction and correction by Seyyed Jalal-edin Hosseini Ormavi. Tehran: Sepehr. [In Persian]
Riyazi(Parvaneh), Z. (2007). Historical knowledge of Kashan and ecotourism areas. Kashan: Morsal. [In Persian]
Ruh al-Amini, M. (2005). From Kashan rose to Kashan flowers. a Journal of Kashan Studies, 1, 143-152. [In Persian]
Sadatbidgoli, S. M. (2016). History of Kashan culture from the establishment of the education department to 1357. Tehran: National Library of the Islamic Republic of Iran Documents Organization. [In Persian]
Sadeghi, M. (2007). Kashan on the path of shiism, Qom: Shiism Studies. [In Persian]
Salmani Arani, H. (1996). The appearance of Kashan (the center of virtue). Qom: Bashir. [In Persian]
Sami'i, K. (1984). The life of Sardar Kabuli. Gilan. Bookstore of the Pilgrims. [In Persian]
Sepehri, H.( 2012). Scholars and scientists of Kashan from the 2nd century AH to now, Bija: Surah Tamasha. [In Persian]
Seyidzadeh Motlagh, Sh. (2011). The most important endowment schools of Tehran from the period of Nasser al-Din Shah to the end of the Qajar period. Payam Baharestan, 4(13), 186-201. [In Persian]
SHajari, R; Farahati, A& Arabshahi Kashi, E. (2021). A study of the history of the Gricheh neighborhood and the collection of Muhammad Saleh Bey and analysis of its cultural function in the Kashan region. Historical Essays, 12(2), 151-189. [In Persian]
SHardin, J. (1993). Chardin's travelogue. Translated by Iqbal Yaghmaei. Tehran: Tous. [In Persian]
SHarif Kashani, M.h.(1993). Chapter on the titles of the Ahl al-Atiyab. Second Edition, Qom: Majma’ al-Mutwassalin Ba’al Muhammad . [In Persian]
SHovazi, E. (2002). History of architecture. Translated by Latif Abolghasemi. Tehran: University of Tehran. [In Persian]
Sobhani Sadr, H. (2019). Hadith Faiz: A journey through the Life, thought and works of Mullah Hassan Faiz Kashani, Qom: vazhe-h pardaz-e Andisheh. [In Persian]
Soltanzadeh, H. (1985). History of Iranian schools from ancient times to the establishment of the Dar al-Fonun. Tehran: Agah. [In Persian]
Stirlen, H. (2005). Architectural art in the Safavid era: Imam square, Imam mosque, Sheikh Lotfollah mosque). Translated by Mansour Fallahnejad. With the efforts of the Secretariat of the High Headquarters for Coordination and Supervision of Cultural and Artistic Centers of Mosques. Tehran: Rasansh. pp. 114-135. [In Persian]
Tabatabaei, M. (2011). Theoretical Foundations of Architecture. Vol. 1. Tehran: Fatemi. [In Persian]
Tahbaz, M; Jalilian, Sh & Mousavi, F. (2012). Lessons from the climate architecture of the passages of Kashan. Bi-Quarterly of Iranian Architectural Studies, 1, 59-83. [In Persian]
Tajbakhsh, A. (2002). A brief history of pre-Islamic Iranian civilization and culture. Tehran, Yadvareh Book Publishing Institute. [In Persian]
Thaskakkori, A. (Bita). Shining stars: Biographies of a number of Imams' descendants. Edited by Habibollah Salmani Arani. Aran and Bidgol: National Congress of Arani Researchers. [In Persian]
Unknown. (1982). Hodud-o-lalam men al mashregh-e eLal-maghreb. With the help of Manouchehr Sotoudeh. Tehran: Tahouri Library. [In Persian]
Yaqubi, I. W. (1968). Al-buldan. Translated by Muhammad Ibrahim Ayati. Vol. 2. Tehran: Book Translation and Publishing Company. [In Persian]
Zargari, R. (2009). Kashan from the perspective of tourists, Abadan: Question. [In Persian]

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار